عدالت ترمیمی چیست؟
در نظام‌های سنتی عدالت کیفری، تمرکز اصلی بر شناسایی مجرم و تعیین مجازات برای او است؛ اما در سال‌های اخیر رویکردی با عنوان «عدالت ترمیمی» مورد توجه قرار گرفته است که هدف آن تنها مجازات مرتکب جرم نیست، بلکه تلاش می‌کند آسیب‌های ناشی از جرم را جبران کرده و روابط آسیب‌دیده را ترمیم کند.
عدالت ترمیمی رویکردی است که در آن بزه‌دیده، مرتکب جرم و در برخی موارد اعضای جامعه، در فرآیند رسیدگی مشارکت می‌کنند تا درباره پیامدهای جرم گفتگو کرده و راهی برای جبران خسارت و اصلاح وضعیت بیابند. در این شیوه، توجه اصلی به نیازهای بزه‌دیده، مسئولیت‌پذیری مرتکب و بازسازی روابط اجتماعی معطوف است.
در عدالت ترمیمی، بزه‌دیده فرصت می‌یابد تا درباره آسیب‌های واردشده صحبت کند و خواسته‌های خود را برای جبران بیان نماید. در مقابل، مرتکب نیز با پذیرش مسئولیت رفتار خود، تلاش می‌کند خسارت‌های وارده را جبران کند. این جبران ممکن است به‌صورت عذرخواهی، پرداخت خسارت، انجام خدمات اجتماعی یا اقدامات مشابه باشد.
هدف اصلی عدالت ترمیمی، کاهش آثار منفی جرم، جبران خسارت بزه‌دیده، اصلاح رفتار مرتکب و پیشگیری از تکرار جرم است. این رویکرد در بسیاری از کشورها به‌عنوان مکمل نظام عدالت کیفری مورد استفاده قرار می‌گیرد و در برخی جرایم، به‌ویژه جرایم سبک یا در مواردی که امکان سازش و جبران وجود دارد، می‌تواند نتایج مؤثرتری نسبت به مجازات صرف داشته باشد.
به‌طور کلی، عدالت ترمیمی تلاش می‌کند نگاه صرفاً مجازات‌محور را تغییر داده و با تأکید بر مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو و جبران خسارت، به ایجاد عدالت واقعی و بازسازی روابط اجتماعی کمک کند.
